Open Access

Een belangrijk onderdeel van Open Science is Open Access. Hierbij worden de resultaten van onderzoek (bijv. artikelen en data) openbaar gedeeld zonder dat hiervoor betaald hoeft te worden door de gebruiker.

Kijk voor een korte uitleg het onderstaande Engelstalige kennisclip over Open Access.†(Gemaakt in opdracht van SHB)


Open Access gaat de komende jaren steeds belangrijker worden. Zo zijn er vanuit de Nederlandse overheid†en de Europese Unie†verschillende rapporten over dit onderwerp verschenen. De kern van deze rapporten is dat met publiek geld gefinancierd onderzoek alleen nog Open Access gepubliceerd mag worden.
Er zijn verschillende vormen van Open Access, waarbij het gaat om wanneer en hoe (wetenschappelijke) publicaties beschikbaar gesteld worden. Omdat het grootste deel van deze publicaties gepubliceerd wordt in wetenschappelijke tijdschriften, bestaan er afspraken met uitgevers over kosten en mogelijkheden.

Goud
Via deze vorm betaalt de auteur een vergoeding aan de uitgever, het zogeheten article processing charge (apc) voor het publiceren van de artikelen, waarna deze artikelen onbeperkt toegankelijk†zijn voor een ieder op de website van de uitgever. De VNSU heeft met een groot aantal uitgevers afspraken gemaakt om dit mogelijk te maken, echter deze afspraken gelden alleen voor de Universiteiten.

Groen
Via deze vorm wordt er geen vergoeding betaald aan uitgevers, maar mag je een versie van jouw publicatie via persoonlijke website of institutionele repository delen. Het kan wel zijn dat er dan een embargoperiode is vastgelegd. Via de website Sherpa/Romeo†kun je achterhalen welke afspraken er zijn voor een specifiek tijdschrift.
Voor de Hogescholen heeft deze versie de voorkeur. De Stichting Hogeschool Bibliotheken (SHB) heeft hierover een visiestuk geschreven.

Diamant
Bij de diamanten vorm zijn er speciale platforms, tijdschriften etc. gecreŽerd en betaald door organisaties (universiteiten, fondsen, non-profit etc.) die de kosten dragen van de infrastructuur, waarbij de redactie en peer-review door wetenschappers uitgevoerd wordt. Bij deze vorm zijn er geen uitgevers betrokken.