HAN
HAN
HAN Studiecentra

APA: Bronnenlijst

Als hulpmiddel bij het maken van een bronnenlijst heeft de American Psychological Association regels gepubliceerd over de wijze waarop literatuurverwijzingen vermeld moeten worden. Deze APA-richtlijnen worden inmiddels door veel universiteiten, hogescholen en andere instellingen gehanteerd, waaronder diverse instituten van de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen.

In het onderstaande overzicht worden de belangrijkste richtlijnen beschreven.
Let op: een bronnenlijst is altijd alfabetisch, ongeacht de bron of het materiaal.

Boek

Auteur, A. (jaar van uitgave). Titel van het boek. Plaats: Uitgeverij.

  • Een tweede of latere druk wordt tussen haakjes vermeld na de titel.
  • Tussenvoegsels ('van de', 'van den', etc.) komen achter de voorletter(s) en worden voluit geschreven, bijvoorbeeld: Berg, G. H. van den.
  • Als er geen auteur is maar wel een redacteur wordt dat er tussen haakjes bijgezet in de taal van het boek.
  • Bij meerdere auteurs of redacteurs staat voor de laatste naam een ampersand (&).
  • De titel van het boek wordt helemaal genoemd. Bij hoofd- en ondertitel komt achter de hoofdtitel een dubbele punt en begint de ondertitel met een hoofdletter:
    Hoofdtitel: Ondertitel
  • Auteurs worden allemaal genoemd, bij acht of meer auteurs (of redacteurs) worden de eerste zes namen genoemd, daarna het weglatingsteken (...), gevolgd door de laatste auteur, zonder een ampersand (&).
    Zie ook: Hoe wordt in de tekst en in een bronnenlijst verwezen naar bronnen met meerdere auteurs?

Voorbeelden

  • Adriaansen, M., & Caris, J. (2011). Elementaire sociale vaardigheden (3e druk). Houten: Bohn Stafleu Van Loghum.
     
  • Brandt Corstius, J., Kroonenberg, Y., Rood, L., Smit., S., Steenbeek., R. Uphoff, M., ... Winnen, P. (2010). Wereldmeiden: Acht schrijvers, acht landen, acht onvergetelijke verhalen. [Amsterdam]: MM.
     
  • Geenen, M.-J. (2010). Reflecteren: Leren van je ervaringen als sociale professional. Bussum: Coutinho.
     
  • Geet, E. van. (Eindred.). (2013). Bewegen en bewogen worden: Een praktisch leerboek voor iedereen die werkt met mensen met een Ernstige Meervoudige Beperking. Bunnik: Stichting Onbeperkt Sportief.
     
  • Hofstede, G., Hofstede, G.J., & Minkov, M. (2010). Cultures and organizations: Software of the mind. Intercultural cooperation and its importance for survival (3e druk). New York, NY: McGraw-Hill.
     
  • Kapandji, I. A. (2009). Bewegingsleer: Deel I. De bovenste extremiteit (2e druk). Houten: Bohn Stafleu Van Loghum.
     
  • Kinébanian, A., & Granse, M. le. (2006). Grondslagen van de ergotherapie (2e druk). Maarssen: Elsevier Gezondheidszorg.
     
  • Malchiodi, C. A. (Ed.). (2003). Handbook of art therapy. New York: the Guilford Press.
     
  • Meer, B. van den. (1997). Pesten op het werk. Assen: Van Gorcum.
     
  • Migchelbrink, F. (2006). Praktijkgericht onderzoek in zorg en welzijn (11e druk). Amsterdam: SWP.
     

                  

Hoofdstuk uit boek

Auteur, A. (jaar van uitgave). Titel van hoofdstuk. In A. Redacteur (Red.), Titel van het boek (pp. xx-xx). Plaats: Uitgeverij.

  • Een hoofdstuk uit een boek wordt apart genoemd als de auteur of redacteur anders is dan de auteur of redacteur van het gehele boek. Als de auteur van het hoofdstuk dezelfde is als de auteur van het boek wordt het hoofdstuk niet apart genoemd.
  • De voorletters van de auteurs of redacteurs van het gehele boek worden voor de achternaam geplaatst.

Voorbeelden

  • Mastenbroek, J. (2004). Plaatsbepaling. In J. Mastenbroek, M. van Persie, G. Rijnja & B. de Vries (Red.), Public relations: De communicatie van organisaties (pp. 3-13) (5e druk). Alphen aan de Rijn: Kluwer.
     
  • Vick, R. M. (2003). A brief history of art therapy. In C.A. Malchiodi (Ed.), Handbook of art therapy (pp. 5-15). New York, NY: The Guilford Press.
     


 

Tijdschriftartikel

Auteur, A. (jaar van uitgave). Titel van het artikel. Naam tijdschrift, jaargang (nummer), xx-xx.

  • Tussenvoegsels ('van de', 'van den', etc.) komen achter de voorletter(s) en worden voluit geschreven, bijvoorbeeld: Berg, G. H. van den.
  • De belangrijkste woorden uit de titel van het tijdschrift worden met hoofdletters geschreven.

Voorbeelden

  • Ouwerkerk, D. van, & Grinten, J. van der. (2004). De kracht van zacht: Wat mannen over vrouwelijke vergaderstijlen kunnen leren. Interne Communicatie, 3 (4), 11-13.
     
  • Schilder, L., & Kwakman, K. (2005). Het versterken van de professionele identiteit door leren in gemeenschappelijkheid. Sociale Interventie, 14 (3), 17-28. 
     
  • Smeijsters, H., Beurskens, S., Reverda, N., Gielen, X., & Pénzes, I. (2012). Het Evidence Beest in de vaktherapie: Een verheldering van de begrippen Evidence Based Practice en Practice Based Evidence. Tijdschrift voor Vaktherapie, 8 (2), 11-18.
     


 

Krantenartikel

Auteur, A. (datum). Titel van het artikel. Naam krant, p. xx-xx.

Voorbeelden

  • Havelaar, R. (2006, 13 december). Student leert minder uren omdat hij werkt. De Volkskrant, p. 13.
     
  • Kennedy, J. C. (2006, 29 april). Geen allahu akbar, wel anders eten: Nederland worstelt met diversiteit en gelijkwaardigheid. NRC Handelsblad: Opinie & Debat, p. 13.
     
  • Nederland verspreidt wereldwijd veel spyware. (2006, 15 mei). Metro, p. 7.
     


 

Internetbron

Auteur, A. (jaar van uitgave). Titel van het document. Geraadpleegd op dag maand jaar, van http://url

  • Het adres van een website begint met http:// en is geheel onderstreept of gelinkt.
  • Wanneer een document van het internet wordt gedownload, wordt 'Geraadpleegd op' vervangen door 'Gedownload op'.
  • Bij het ontbreken van een auteur wordt de organisatie genoemd, als deze ook ontbreekt begint de beschrijving met de titel.
  • Bij het ontbreken van een datum wordt 'z.d.' (zonder datum) gebruikt.
  • Bij publicaties uit bijvoorbeeld databanken mag tussen vierkante haken de naam van de databank vermeld worden, maar dit is niet verplicht. Met het gebruik van vierkante haken kan de herkomst van de informatie verduidelijkt worden.
  • Zie ook The APA-Team: Links ja of nee? [1] en Links ja of nee? [2].  

Voorbeelden websites

 
Voorbeelden databanken

 
Voorbeelden streaming video

 
Sociale media

De publication manual en de website van APA bieden (nog) geen richtlijnen voor sociale media. Onderstaande voorbeelden zijn daarom suggesties: vermeld bij Twitter het complete bericht (nooit meer dan 140 tekens), noem bij Facebookberichten de eerste zin vanwege het ontbreken van titels.

  • Facebook
    HAN University of applied sciences /Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (HAN). (2012, 3 maart). "Ben je vandaag op de open dag in Nijmegen?." [Facebook]. Geraadpleegd op 5 maart 2012, van http://nl-nl.facebook.com/HANUniversity
     
  • Twitter
    cornaldm. (2012, 3 maart). "Adriaan v Dis doet oproep in #vk: 'Onderscheid je van iemand die zomaar wat leutert in 140 tekens'." [Twitter]. Geraadpleegd op 5 maart 2012, van http://twitter.com/cornaldm
      
  • Twitter
    henkvaness. (2012, 2 maart). "@wilbertdevries het staat er zelfs expliciet. Reden wordt nooit genoemd, dit keer wel en dat is goed. Lees mn reactie: http://pic.twitter.com/HoXK9wiq." [Twitter]. Geraadpleegd op 5 maart 2012, van http://twitter.com/#!/henkvaness 

 
Overige voorbeelden


 

Niet-gepubliceerde bron (scriptie, rapport, brochure, reader, etc.)

Auteur, A. (jaar van uitgave). Titel van publicatie. Omschrijving en herkomst publicatie.

Voorbeelden

  • Arends, F. (2009). Placement report: TWK Municipality Grabouw (stageverslag). Commerciële Economie, Hogeschool van Arnhem en Nijmegen, Arnhem.
     
  • Dieet bij diabetes mellitus. (2005). Brochure Voedingscentrum nr. 841. Den Haag: Voedingscentrum.
     
  • Drogendijk, A. N., et al. (2004). Leidende en misleidende verwachtingen: Een kwalitatief onderzoek onder Turkse getroffenen van de vuurwerkramp Enschede omtrent de psychosociale nazorg. Rapportnummer IvP 99 2004 1. Zaltbommel: Instituut voor Psychotrauma. 
     
  • Hogeschool van Arnhem en Nijmegen. (2011). Informatie (v)aardig op weg: Informatievaardigheidsonderwijs niveau 1 (studiejaar 1-2). Reader Studiecentra HAN. Nijmegen: Hogeschool van Arnhem en Nijmegen.
     
  • Oijen, S. van. (2010). Resultaat van pleegzorgplaatsingen: Een onderzoek naar breakdown en de ontwikkeling van adolescente pleegkinderen bij langdurige pleegzorgplaatsingen (proefschrift). Groningen: Rijksuniversiteit Groningen.
     
  • Wolff, B. (2006). De invloed van de hulpvraag in de nazorg bij getroffenen van de vuurwerkramp in Enschede (bachelorthese). Psychologie, Faculteit Gedragswetenschappen, Universiteit Twente, Enschede.
     
  • Yaqin, A. (2008). Pardon? Nieuwe buren (afstudeeropdracht). Culturele en Maatschappelijke Vorming, Hogeschool van Arnhem en Nijmegen, Nijmegen.
     


 

Audiovisuele bron (dvd, cd-rom, TV-uitzending, etc.)

Auteur, A. (Functie) (jaar van uitgave of datum uitzending). Titel. [Materiaalsoort]. Plaats: Uitgeverij.

  • Bij een gedeelte uit een programma, bijvoorbeeld een reportage of de afleveringstitel van een serie, wordt alleen de titel van het programma cursief gezet, met de toevoeging "in", en indien bekend de naam van een maker van het gehele programma.

Voorbeelden

  • Bartelsman, M. (Verslaggever). (2005, 23 december). Armoede in Nederland. In C. te Nuyl (Eindred.), NOVA. [TV-uitzending]. Hilversum: VARA/NPS.
     
  • Lürsen, J. (Regisseur). (2008). Alles is liefde. [Dvd]. Amsterdam: A-Film.
     
  • Oomkes, F. R. (2005). Training als beroep: Sociale en interculturele vaardigheid. [Cd-rom]. Amsterdam: Boom.
     
  • Pieters, G. (Regisseur). (1995, 13 oktober). De Cock en de moord op het bureau. In A. de Levita (Producent), Baantjer. [TV-uitzending]. Hilversum: RTL4.
     
  • Pieters, G. (Regisseur). (2008). De Cock en de moord op het bureau. In A. de Levita (Producent), Baantjer: Seizoen 1. [Dvd]. Hoorn: Disky.
     


 

Songtekst

Bij songteksten kan verwezen worden naar een tekst in een boek of op internet (inclusief bladmuziek), in dat geval gelden de richtlijnen voor Boek of Internetbron.
Wanneer verwezen wordt naar een muziekopname op cd, cassette of een andere geluidsdrager wordt na het citaat in de tekst de auteursnaam, jaartal en het tracknummer vermeld. In de bronnenlijst wordt de originele bron genoemd, eventueel aangevuld met de naam van de artiest als deze anders is dan de auteur van de songtekst en een tweede jaartal als het gaat om een latere opname.

Voorbeelden

  • Tekst
    "And in the end the love you take is equal to the love you make" (Lennon & McCartney, 1969, track 16)
    Bronnenlijst
    Lennon, J., & McCartney, P. (1969). The end [Opgenomen door The Beatles]. Op Abbey Road [Cd]. London: EMI Records Ltd.
  • Tekst
    "And in the end the love you take is equal to the love you make" (Lennon & McCartney, 1969, track 7)
    Bronnenlijst
    Lennon, J., & McCartney, P. (1969). The end [Opgenomen door Phil Collins]. Op In my life [Cd]. London: The Echo Label. (1998).
     


 

Afbeelding

Wanneer een afbeelding (foto, tabel, figuur, etc.) uit een boek, tijdschrift, internet, etc. wordt overgenomen kan dit gelden als een citaat. De originele bron wordt in de bronnenlijst genoemd, en in de tekst wordt hier naar verwezen zoals bij een citaat, waarbij de afbeelding een volgnummer krijgt.

Afbeeldingen van internetbronnen hebben vaak een eigen URL, die gevonden kan worden door met de rechtermuisknop op de afbeelding te klikken en de optie 'Eigenschappen' te kiezen. Als dat niet mogelijk is kan de URL van de website gebruikt worden. De toevoeging tussen vierkante haken [Online afbeelding] is niet verplicht maar maakt wel duidelijk dat het om een afbeelding gaat.

Voorbeelden

  • Tekst
    ...zoals te zien is op schema 1 (Baarda & Goede, 2006, p. 10) geeft...
    Bronnenlijst
    Baarda, D. B., & Goede, M. P. M. de. (2006). Methoden en technieken: Basisboek: Handleiding voor het opzetten en uitvoeren van kwantitatief onderzoek (4e druk). Groningen: Wolters-Noordhoff.
     
  • Tekst
    ...op foto 1 (HAN, 2011) is te zien hoe Pieter van den Hoogenband...
    Bronnenlijst
    HAN. (2011, 24 februari). Studenten vragen Pieter van den Hoogenband hemd van het lijf bij Topsportuur [Online afbeelding]. Gedownload op 25 februari 2011, van
    http://www.han.nl/gebied/sport-beweging/nieuws/nieuws/studenten-vragen-pieter-v/_images/hoogenband.jpg/large
     
  • Tekst
    ...op foto 2 (Hogeschool van Arnhem en Nijmegen. (HAN), 2010) onthult CvB-voorzitter Ron Bormans de naam Instituut Paramedische Studies...
    Bronnenlijst
    Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (HAN). (2010, 19 augustus). HAN Instituut Paramedische Studies (IPS): Opening van het collegejaar 2010-2011 [Online afbeelding]. Gedownload op 25 februari 2011, van
    http://www.flickr.com/photos/hanuniversity/4920512794/
     


 

Interview

Bij een gepubliceerd interview gelden de richtlijnen voor het materiaal waarin het interview is opgenomen (zie Boek, Interbron, etc.).

Een zelf gehouden interview of enquête via een persoonlijk gesprek, e-mail, chat, telefoon, etc. wordt niet opgenomen in een bronvermelding omdat de lezer geen mogelijkheid heeft het interview terug te lezen of te horen. Naast een bronnenlijst kan in een bijlage wel een lijst met namen en data van interviews worden opgenomen.
In de tekst kan naar een gesprek of interview verwezen worden met de toevoeging “persoonlijke mededeling” en de datum. Zeker wanneer de geïnterviewde geciteerd wordt (zie derde voorbeeld) is het raadzaam hier vooraf toestemming voor te vragen. Bij tweede en latere verwijzingen moet iedere keer opnieuw naam, persoonlijke mededeling en de datum genoemd worden.
Zie ook The APA-Team: Interviews.

Voorbeelden

  • …volgens de heer Jan Jansen (persoonlijke mededeling, 30 november 2013) is dit niet geval…
     
  • …maar dit is niet het geval (J. Jansen, persoonlijke mededeling, 30 november 2013) en zal…
     
  • …Jan Jansen (persoonlijke mededeling, 30 november 2013) mailde ons dat “dit niet het geval is” en… 


 

Bijlage

Een bijlage bevat aanvullende informatie bij een verslag die niet relevant of te uitgebreid is om in de tekst zelf op te nemen. In de hoofdtekst wordt verwezen naar de bijlage(n).
Een bijlage komt na de bronnenlijst, wanneer een bijlage verwijzingen naar een bron bevat wordt hier op dezelfde manier naar verwezen als in de tekst door middel van een citaat of een parafrase en komt de volledige verwijzing in dezelfde bronnenlijst te staan.
Bij meer dan één bijlage worden deze aangeduid met Bijlage A, Bijlage B, Bijlage C, etc.
 

  

Patent

Uitvinder, A. (Jaar van vastlegging patent). Nummer patent. Plaats: Patentbureau.

  • In een citaat wordt alleen het nummer het jaar van vastlegging genoemd, bijvoorbeeld: U.S. Patent No. 178,323 (1988), of: (U.S. Patent No. 178,323, 1988). 
  • Online patenten, zie Internetbronnen.

Voorbeelden

  • Borwin, G. F. (1998). U.S. Patent No. 178,323. Washington, DC: U.S. Patent and Trademark Office.
     
  • Rem, P. C., Fraunholcz, N. O., & Dalmijn, W. L. (2001). NL C 1013087. Rijswijk: Bureau voor de Industriële Eigendom Nederland. 


 

Computerprogramma/App

Naam van programma (Versienummer) [Omschrijving van inhoud]. Plaats: Uitgeverij.

  • Voor standaardprogramma’s als Word, Excel, Photoshop en SPSS hoeven geen referenties gegeven te worden.
  • Namen van software, computerprogramma's en programmeertalen worden niet cursief geplaatst.
  • In de tekst wordt alleen naam en versienummer genoemd.

Voorbeelden computerprogramma

  • Tekst
    ...zijn de gegevens van de toetsen verwerkt (LOVS, Versie 4.4b) en...
    Bronnenlijst
    LOVS (Versie 4.4b) [Computerprogramma]. Arnhem: Cito.
  • Tekst
    ...zijn de gegevens van de toetsen verwerkt (Maatwerk Rekenen: Blauw, Versie 1.2) en...
    Bronnenlijst
    Erich, L., Galen, F. van, Huitema, S., & Man, P. (2008). Maatwerk Rekenen: Blauw (Versie 1.2). 's-Hertogenbosch: Malmberg. 

Voorbeelden app

  • Tekst
    ... dit woord heeft meerdere betekenissen (Dikke Van Dale, Versie 3.37) ...
    Bronnenlijst
    Van Dale Uitgevers. (2014). Dikke Van Dale (Versie 3.37) [App]. Gedownload op 9 april 2014, van https://itunes.apple.com
  • Tekst
    ... zijn de reistijden gewijzigd (NS Reisplanner Xtra, Versie 3.03) ...
    Bronnenlijst
    NS Reizigers B.V. (2014). NS Reisplanner Xtra (3.03) [App]. Gedownload op 15 april 2014, van https://itunes.apple.com 
     

  

Databestand

Eigenaar van het bestand. (Jaar). Naam van het bestand [Databestand]. Plaats: Uitgeverij.

  • Databestanden bestaan uit onderzoeksgegevens (“ruwe data”) die in een document zijn gebruikt voor bijvoorbeeld een tabel.
  • Wanneer het bestand van internet afkomstig is wordt de zin “Geraadpleegd op [dag maand jaar], van http://url” toegevoegd.

Voorbeeld

  • Tekst
    ...in tabel 2 staan de toetsresultaten (Basisschool De Regenboog, 2012) en...
    Bronnenlijst
    Basisschool De Regenboog. (2012). Begrijpend lezen groep 4 t/m 8 [Databestand]. Arnhem: Cito LOVS.


 

Tabel

Met een tabel kan informatie overzichtelijk gepresenteerd worden en is vooral geschikt om statistische gegevens weer te geven. Een tabel heeft drie, eventueel vier, onderdelen:

  1. Nummer en beschrijving: het nummer van de tabel, zodat er in de tekst naar verwezen kan worden, en een beschrijving
  2. Kolom- en rijopschriften
  3. Cellen met gegevens
  4. Extra toelichting (eventueel)
  • Een tabel heeft alleen horizontale lijnen, boven en onder de kolomaanduidingen en onder de laatste rij
  • Gebruik bij getallen een punt (geen komma) als decimaalteken en zorg dat de punten binnen elke kolom onder elkaar staan
  • Bij gemiddelden, standaarddeviaties, toetsingsgrootheden is één cijfer achter het decimaalpunt genoeg, alleen bij p-waarden en correlatiecoëfficiënten is dat niet het geval
  • Wanneer een tabel uit een boek, tijdschrift, internet, etc. wordt overgenomen, geldt dit als een citaat. De tabel krijgt wel een nummer zodat er in de tekst naar verwezen kan worden (zie ook Citeren).

Hieronder zijn drie voorbeelden van tabellen te zien.

(158.6K bytes)