Nieuwe SEE-projecten zorgen voor focus en massa

19 december 2018

De Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (HAN) roept drie projecten in het leven, die onder het zwaartepunt Sustainable Energy & Environment (SEE) vallen. De projecten spelen in op maatschappelijke thema’s, politieke ontwikkelingen en concrete vragen uit de beroepspraktijk.

O-Zone-studenten op het IPKW

Kort na haar aantreden als SEE-programmamanager in 2017, zet Christien Lokman een analyse in gang. Haar doel: inventariseren wat de HAN doet op het gebied van Sustainable Energy & Environment, ontdekken waar de HAN in uitblinkt en bepalen welke thema’s extra aandacht verdienen. De analyse leidt tot een aantal onderzoeks- en onderwijsthema’s, die in juli 2018 bekend zijn gemaakt.

De volgende stap in het zwaartepuntenbeleid is het opzetten en stimuleren van concrete projecten. Na intern en extern overleg met betrokkenen, is deze maand bepaald welke drie SEE-projecten in het leven worden geroepen. De HAN geeft, samen met partners, in 2019 het startschot. Per project wordt een team gevormd van onderzoekers, docenten en studenten die er - in co-creatie met het bedrijfsleven - mee aan de slag gaan.

De geselecteerde projecten sluiten niet alleen aan op kennis van de HAN en vragen uit het bedrijfsleven, maar ook op maatschappelijke uitdagingen. Zo draagt SEE bij aan doelstellingen uit het landelijk klimaatakkoord: 49% CO2-reductie in 2030 en CO2-vrij in 2050. Om deze doelstellingen te halen, is veel innovatie en mankracht nodig. De drie SEE-projecten dragen hieraan bij.

Het project Wijkgerichte Energietransitie

Nederland moet van het gas af. Of, zoals Lokman zegt, ‘van het aardgas af’. Het zou kunnen dat andere gassen een rol spelen in de warmtevoorziening van de toekomst. Hoe dan ook: het uitfaseren van aardgas levert een prangend vraagstuk op. Naar schatting 6 miljoen bestaande woningen hebben een alternatief voor een gasketel nodig.

De HAN gaat onderzoek doen naar alternatieven voor de huidige energievoorzieningen in woningen. Onder andere in samenwerking met de gemeente Arnhem, die een wijkaanpak ontwikkelt om huizen fossielvrij te maken. Het Spijkerkwartier, een wijk met veel 19e-eeuwse herenhuizen, wordt waarschijnlijk als living lab (een proeftuin) gebruikt.

De HAN heeft veel kennis op het gebied van aardgasvrije woningen, dankzij voorgaande en bestaande projecten. Een recent voorbeeld is het project HP-Launch, dat in het leven werd geroepen door het lectoraat Meet- en Regeltechniek. Onderzoekers, studenten en bedrijven werken aan een nieuw warmtepompconcept. De resultaten uit het project worden gedeeld met de warmtepompindustrie, om de ontwikkeling van deze technologie te versnellen.

Het project Waterstof & Mobiliteit

Niet alleen woningen moeten voorzien worden van duurzame energie, in de nabije toekomst mag ook mobiliteit niet meer bijdragen aan de uitstoot van broeikasgassen. Als het aan het huidige kabinet ligt, worden er vanaf 2030 geen nieuwe voertuigen met een brandstofmotor meer verkocht.

De HAN gaat onderzoek doen naar de rol van waterstof in mobiliteitsvraagtukken. Ook in dit project speelt Arnhem een grote rol. De stad kent verschillende waterstofbedrijven, die internationaal opereren. HyGear, bijvoorbeeld. Dit bedrijf houdt kantoor op het Industriepark Kleefse Waard, een bedrijvenpark waar veel HAN-studenten aan mobiliteitsprojecten werken.

De hogeschool heeft een flink trackrecord, als het gaat om waterstof. Het lectoraat Duurzame Energie en het lectoraat HAN Automotive Research doen al jaren onderzoek naar deze energiedrager. Bijvoorbeeld in het project Nefusta, waarin onderzoek gedaan wordt naar het tankstation van de toekomst.

Het project Biomassa voor Energie & Grondstoffen

Er is steeds meer aandacht voor de circulariteit van producten en nieuwe, duurzame grondstoffen. Producten van conventioneel plastic maken bijvoorbeeld plaats voor producten van plantaardige materialen. Bij voorkeur materialen uit reststromen.

De HAN richt zich onder andere op het verwaarden van vezelhennep. Het onderzoek richt zich op de toepassing van vezelhennep in producten. Het project vindt deels plaats op het Industriepark Kleefse Waard. Daarnaast richt de hogeschool zich op biomassa die als brandstof kan dienen. De HAN is betrokken bij de Learning Community Biomass to Liquid.

Het project sluit wederom aan op huidige activiteiten van de HAN. Een van de biomassaprojecten die al draaien, richt zich op onderzoek naar groene afvalstromen. De projectpartners onderzoeken hoe zij belangrijke grondstoffen uit bermgras van Rijkswaterstaat kunnen halen. Van deze grondstoffen kan plastic van worden gemaakt, die geschikt is voor de productie van bermpaaltjes. Al met al levert dat een mooi circulair systeem op.

Multidisciplinair

De drie SEE-projecten zijn multidisciplinair en faculteit-overstijgend. Vraagstukken worden vanuit verschillende invalshoeken benaderd. Zo wordt er niet alleen gekeken naar technische oplossingen, maar ook naar economische en sociale vraagstukken. Faculteiten als Gezondheid Gedrag en Maatschappij en Economie en Management spelen een belangrijke rol.

Veel van het SEE-onderwijs en -onderzoek vindt plaats op het Industriepark Kleefse Waard in Arnhem. Daar is momenteel een onderwijs-onderzoeks-pilot gaande: The O-Zone. Dat is een hybride leeromgeving waar studenten en onderzoekers samen met bedrijven aan energievraagstukken werken. Dit concept wordt de komende jaren uitgebreid tot een innovatiecampus voor Sustainable Energy & Environment.

Kortom: er zijn veel ontwikkelingen rondom het zwaartepunt SEE. Om geïnteresseerden op de hoogte te houden en het SEE-netwerk te versterken, organiseert de HAN elke eerste donderdag van de maand een SEE-café. De eerste editie vindt 7 februari 2019 plaats op de HAN in Arnhem. Meer informatie staat vanaf januari op www.han.nl/see.

Bron: HAN Centre of Expertise - SEECE